Ngày 1 tháng 6 năm 2026, thành phố Hải Phòng đồng loạt ra quân triển khai lấy mẫu sinh phẩm trên diện rộng tại tất cả các nghĩa trang liệt sĩ có mộ khuyết danh. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển giai đoạn mang tính quyết định của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027). Không trống trận cờ hoa rầm rộ, chiến dịch này lặng lẽ nhưng mạnh mẽ, khẩn trương như một mệnh lệnh từ trái tim, một cuộc chạy đua thiêng liêng với thời gian của người sống đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Chiến dịch 500 ngày đêm là một chủ trương lớn, một quyết tâm chính trị được chỉ đạo quyết liệt từ Bộ Chính trị, Chính phủ đến Ban Chỉ đạo quốc gia. Từ các chiến trường xưa ở miền Trung, miền Nam, đến các tỉnh bạn trên địa bàn Quân khu 3, tất cả các địa phương đang kết thành một dải thống nhất, chung một ý chí, hành động đồng bộ để thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Tại Hải Phòng, tinh thần nhất quán đó được cụ thể hóa bằng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Ngay sau khi Ban Chỉ đạo 515 thành phố ban hành các kế hoạch triển khai chiến dịch và tổ chức lấy mẫu, Các Ban, Ngành chức năng có ngay hướng dẫn, đôn đốc thực hiện… tạo nên một sự chuyển động đồng lòng, thông suốt từ các cơ quan cấp thành phố xuống tận từng xã, phường, khu dân cư.
Hải Phòng — thành phố Anh hùng, “ Trung dũng- Quyết thắng ” — đang gánh vác trên vai một món nợ ân tình sâu nặng. Theo thông tin từ Bộ Chỉ huy quân sự thành phố, Hải Phòng hiện có 49.640 liệt sĩ; 44.855 thương binh, người hưởng chính sách như thương binh; 15.348 bệnh binh và 6.820 Mẹ Việt Nam anh hùng. Đi qua những năm tháng bão lửa của lịch sử, từ những trận chiến Cát Bi rực lửa, những đoàn tàu không số xuất phát từ bến K15, đến từng tấc đất Đường 5 anh dũng… máu xương các anh đã hòa vào lòng đất mẹ và lòng biển sâu. Thế nhưng, trong số 383 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn thành phố, vẫn còn tới 231 nghĩa trang đang sừng sững những nấm mồ chưa thể gọi tên. 2.673 ngôi mộ khuyết danh là 2.673 nỗi đau đau đáu, ngày đêm khắc khoải chờ đợi một sự "định danh" để trở về với gia đình, dòng tộc.
Tại sao lại là "500 ngày đêm" và tại sao phải ra quân đồng loạt, thống nhất ngay lúc này? Câu trả lời nằm ở quy luật nghiệt ngã của thời gian và tự nhiên. Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những nhân chứng lịch sử ngày một thưa vắng. Đáng báo động hơn, như số liệu từ báo cáo thực tế sau khi Hải Phòng tổ chức làm trước tại 5 nghĩa trang (Kim Lương, Thanh Tùng, Tân Dân, Tân Tiến, Đông Phương): Trong số 46 mộ cần lấy mẫu, đã có tới 13 mộ không thể lấy được mẫu sinh phẩm vì lý do cốt tủy đã mủn, mẫu xấu.
Con số 13/46 ngôi mộ không thể lấy mẫu tại các điểm làm trước là một khoảng lặng nhức nhối, một lời cảnh báo lạnh lẽo: Thời gian đang là thứ "giặc" vô hình tàn nhẫn nhất! Nếu chúng ta không nhanh chóng hành động bằng tinh thần thần tốc, thì chỉ vài năm nữa thôi, lớp bụi thời gian và sự phân hủy tự nhiên của lòng đất sẽ xóa sạch cơ hội tìm lại tên cho các anh. Mỗi một ngày trì hoãn là một ngày cơ hội khép lại. Do đó, mục tiêu mà Hải Phòng đặt ra: Quyết tâm đến ngày 31/01/2027 hoàn thành 100% việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định thông tin, không đơn thuần là một chỉ tiêu hành chính, mà là lời thề danh dự, là lương tâm và trách nhiệm tối thượng của thế hệ hôm nay.
Để cuộc chạy đua này đi đến thắng lợi, Hải Phòng đang chứng kiến sự vận hành nhịp nhàng của một bộ máy thống nhất, dựa trên hai trụ cột: Sức mạnh khoa học công nghệ hiện đại và sức mạnh từ lòng dân. Chưa bao giờ công tác đền ơn đáp nghĩa lại được tiếp sức mạnh mẽ bởi công nghệ như hiện nay. Việc lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, xây dựng phần mềm quản lý thông tin mẫu và khớp nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về người có công chính là chiếc chìa khóa vàng để mở ra cánh cửa định danh cho các anh hùng. Sự hiện diện của 5 kíp lấy mẫu chuyên trách cùng 154 Tổ phục vụ tại các địa phương (với biên chế từ 10 - 12 người/tổ) cho thấy một quy trình khai quật, lấy mẫu và hoàn trả hiện trạng đã được chuẩn bị chu đáo, bảo đảm diễn ra trang nghiêm, an toàn, kết hợp chặt chẽ giữa kỹ thuật y khoa nghiêm ngặt và nghi lễ tâm linh truyền thống.
Nhưng công nghệ hay máy móc dù hiện đại đến đâu cũng sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu đi tấm lòng của nhân dân. Cuộc hành trình này cần sự vào cuộc của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là các cựu chiến binh — những người nắm giữ những mảnh ghép ký ức vô giá về đồng đội và trận đánh. Lòng dân chính là bệ đỡ, là nguồn năng lượng vô tận tiếp sức cho chiến dịch bền bỉ qua 500 ngày đêm.
Trước một nhiệm vụ thiêng liêng và nhạy cảm, việc giữ gìn sự tôn nghiêm là tối thượng. Các cơ quan chức năng cần chủ động cung cấp thông tin chính thống, định hướng dư luận, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc về chính sách người có công. Đồng thời, phải ngăn chặn triệt để các hành vi lợi dụng tình cảm của thân nhân liệt sĩ để trục lợi, lừa đảo, bài trừ các biểu hiện mê tín dị đoan trong tìm kiếm quy tập. Việc Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố siết chặt quản lý thông tin tại hiện trường, bảo đảm thực hiện nghiêm quy định cấm quay phim, chụp ảnh việc lấy mẫu để đăng tải lên mạng xã hội là biện pháp cần thiết để bảo vệ sự trang nghiêm và tính nhân văn của chiến dịch.
Chiến dịch 500 ngày đêm cao điểm sẽ khép lại, nhưng hành trình tri ân sẽ không bao giờ có điểm dừng. Những mẫu sinh phẩm được lấy hôm nay sẽ là chiếc gạch nối đưa các anh trở về, để trên văn bia nghĩa trang không còn những dòng chữ "Liệt sĩ chưa xác định được thông tin" lạnh lẽo./.
#XĐVH
Ảnh: Tổ phục vụ thực hiện di chuyển và lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thanh Tùng, xã Nguyễn Lương Bằng, Hải Phòng, thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên phạm vi cả nước.
